Từ cây Kingman nổi tiếng gắn liền với Elvis Presley cho đến dòng California Series hiện đại, hãy cùng khám phá hành trình phát triển của những mẫu guitar acoustic Fender qua từng thời kỳ.
Lịch Sử Acoustic Fender
Lịch sử phong phú của Fender trong lĩnh vực guitar acoustic bắt đầu từ đầu thập niên 1960, khi hãng mang đến một luồng gió hiện đại và trẻ trung đậm chất “nắng và vui chơi” của miền Nam California vào thế giới vốn mang màu sắc truyền thống của thiết kế guitar acoustic.
Một cây đàn acoustic Fender không phải là nhạc cụ để bạn ăn vận chỉnh tề biểu diễn, cũng không phải vật quý giá để trưng bày trong phòng khách. Nó không dành cho sân khấu nhạc cổ điển trang nghiêm hay treo lên bức tường bên lò sưởi. Guitar acoustic Fender được tạo ra để bạn vứt vào cốp xe và mang ra biển, để chơi ở quán cà phê hay bên đống lửa trại. Những cây đàn này vừa có âm thanh hay, dáng vẻ cuốn hút, vừa chắc chắn bền bỉ — như ta thấy trong những mẫu quảng cáo kinh điển của Fender thập niên 60. Quan trọng nhất, guitar acoustic Fender chính là hiện thân của niềm vui âm nhạc.
Ngày ấy, rất nhiều nghệ sĩ tên tuổi từng sử dụng chúng, từ những tay rock strummer đến các nghệ sĩ country picker — bao gồm Johnny Cash, George Jones, Buck Owens, Tex Ritter, Wanda Jackson, Charley Pride, Ray Davies, Robbie Robertson và cả Elvis Presley.
Sau thành công vang dội của Fender với guitar điện, bass và ampli vào cuối thập niên 40 và suốt thập niên 50, việc Fender — một thương hiệu đang phát triển nhanh chóng — hướng sự chú ý sang thế giới guitar acoustic là điều tự nhiên. Đặc biệt, phong trào nhạc folk bùng nổ vào cuối thập niên 50 và đầu thập niên 60, trong khi acoustic guitar vẫn luôn giữ vai trò quan trọng trong rock, country và pop.
Những mẫu guitar acoustic giá rẻ đầu tiên xuất hiện từ cuối thập niên 1940, do Radio-Tel — công ty phân phối tại Santa Ana, California của F.C. Hall và Don Randall (sau này trở thành tổ chức Fender Sales của Randall) cung cấp. Tuy nhiên, phải hơn một thập kỷ sau, những cây đàn acoustic mang tên Fender mới chính thức ra đời.
Chương acoustic trong lịch sử Fender thực sự bắt đầu vào đầu năm 1962, khi Roger Rossmeisl, bậc thầy chế tác đàn và là cựu nhà thiết kế guitar của Rickenbacker, bất ngờ xuất hiện tại văn phòng của Leo Fender. Theo tác giả Richard Smith trong Fender: The Sound Heard ’Round the World, Rossmeisl tự tin đến mức tuyên bố: “Tôi ở đây rồi, và tôi sẽ bắt đầu làm việc cho ông.” Ấn tượng bởi sự táo bạo cùng tay nghề xuất sắc của ông, Leo lập tức nhận Rossmeisl vào làm, mở ra kỷ nguyên acoustic cho Fender.
Rossmeisl, con trai của một luthier nổi tiếng người Đức, di cư sang Mỹ năm 1953, mang theo tư duy thiết kế táo bạo cùng kỹ năng chế tác archtop thượng thừa. Sau thời gian ngắn ở Gibson, ông chuyển sang Rickenbacker, nơi ông tạo ra nhiều thiết kế nổi tiếng giữa thập niên 1950 – 1960, gồm cả các mẫu acoustic/electric, dáng cần và headstock “cresting wave” cũng như bass Rickenbacker 4001 huyền thoại.
Ngay sau khi gia nhập Fender, Rossmeisl bắt tay vào việc phát triển các mẫu acoustic đầu tiên. King, Concert, Classic và Folk chính thức ra mắt vào mùa hè năm 1963. Đây là những cây flat-top acoustic nhưng mang nhiều đặc điểm của guitar điện như cần bolt-on, headstock kiểu Stratocaster và pickguard vặn ốc. Ngoài vài trăm cây thuộc lứa đầu, cả bốn mẫu đều sử dụng hệ thống gia cố rất lạ: một thanh nhôm hàng không đường kính 1 inch (“broomstick”) chạy song song dây đàn từ mặt trước đến lưng đàn, giúp chịu lực kéo căng khổng lồ từ dây đàn.
Ban đầu, bốn mẫu đàn này được sản xuất tại nhà máy Fender ở 500 S. Raymond Ave., Fullerton, California. Nhưng chỉ vài tháng sau, Fender khánh thành nhà máy mới chuyên sản xuất acoustic tại 1560–1580 Missile Way, Anaheim, nơi hoạt động chính thức từ tháng 1/1964. Đến cuối năm, mẫu acoustic thân nhỏ Palomino được giới thiệu.
Giữa thập niên 1960, Fender tung ra hàng loạt acoustic mới: giá rẻ như Malibu và Newporter (tháng 4/1965), rồi hai mẫu 12 dây Shenandoah và Villager (tháng 7/1965) với headstock “hockey stick” độc đáo. Năm 1966, mẫu Classic bị ngừng sản xuất, trong khi King được đổi tên thành Kingman.
Sau khi CBS tiếp quản Fender vào đầu năm 1965, sáng tạo trong thiết kế acoustic giảm sút, ngoại trừ một ngoại lệ nổi bật: dòng Wildwood (1966), dựa trên Kingman và cũng do Rossmeisl thiết kế. Những cây đàn này có đến 6 màu gỗ nhuộm cực kỳ độc đáo, tạo ra bằng cách bơm thuốc nhuộm trực tiếp vào cây beech còn sống trước khi khai thác. Dù nổi bật về ngoại hình, Wildwood chưa bao giờ đạt thành công thương mại.
Cuối thập kỷ, Fender giới thiệu mẫu acoustic cuối cùng sản xuất tại Mỹ là Redondo (mùa hè 1968), trước khi ra mắt các mẫu acoustic F-Series sản xuất tại Nhật Bản vào mùa hè 1969.
Khi thập niên 1960 khép lại, sự quan tâm của Fender đối với guitar acoustic cũng dần nguội lạnh. Đến cuối năm 1971, toàn bộ các mẫu acoustic flat-top của Fender — gồm Concert, Kingman, Shenandoah, Malibu, Villager, Newporter, Wildwood, Palomino và Redondo — đều bị ngừng sản xuất. Roger Rossmeisl trở về Đức đầu thập niên 1970 và qua đời năm 1979, hưởng dương 52 tuổi. Trong giai đoạn Fender chịu sự kiểm soát nặng nề từ CBS, chỉ còn lại các mẫu acoustic F-Series sản xuất tại Nhật, nhưng chúng cũng không để lại nhiều dấu ấn và cuối cùng bị ngừng sản xuất vào năm 1979.
Bước sang đầu thập niên 1980, Fender từng suýt rơi vào bờ vực sụp đổ, nhưng may mắn được cứu vãn ở giữa thập kỷ và dần phục hồi vị thế. Sự trở lại mạnh mẽ này kéo dài suốt những năm 1980 và 1990, với sự tập trung lớn vào guitar acoustic — lấy cảm hứng từ phong cách “sun-and-fun” của California thập niên 1960. Đến năm 1990, Fender đã có lại một dòng acoustic phong phú với các model California, Gemini và F-Series. Tiếp đó là sự ra đời của SX và Telecoustic (1993), DG và Spring Hill (1995). Đến năm 1996, Fender đã có dải sản phẩm rộng lớn từ DG, CG, JG, BG, GC và cả mẫu acoustic bass đầu tiên BG-29.
Bước vào thiên niên kỷ mới, Fender sở hữu dòng acoustic đa dạng nhất trong lịch sử 54 năm của mình. Sự mở rộng tiếp tục diễn ra: dòng Grand ra mắt năm 2002; Global Design series và mẫu chữ ký đặc biệt J5 (John 5 Lowery) ra đời năm 2004; tiếp đó là Ensenada series, Classic series và California series được tái thiết kế (2006). Năm 2007, Fender tung ra các phiên bản acoustic giới hạn với nghệ thuật chủ đề Tiki; năm 2009 và 2010 lần lượt xuất hiện các mẫu Tim Armstrong (Rancid) và Dick Dale signature.
Trong kỷ nguyên hiện đại, Fender không chỉ dừng lại ở guitar acoustic truyền thống mà còn mở rộng sang nhiều loại nhạc cụ acoustic cho nhạc dân gian và thế giới, bao gồm mandolin, banjo, guitar resonator, ukulele và nhiều loại nhạc cụ khác.
Fender từ lâu đã quan tâm đến mandolin (mẫu đầu tiên là loại điện thân đặc ra mắt năm 1956). Đến năm 1998, hãng giới thiệu hai mẫu mandolin acoustic dáng giọt nước thuộc dòng FM: FM-53S (A-style) và FM-52E (phiên bản có điện tử). Đến năm 2001, Fender đã có tới sáu mẫu mandolin, bao gồm cả FM-63S (F-style). Đặc biệt, trong giai đoạn 2004–2008, Fender còn phát triển FMO-66 octave mandolin — một loại mandolin phong cách Celtic với âm vực trầm hơn tiêu chuẩn một quãng tám, thường được ví như “bass mandolin”.
Với banjo, Fender bắt đầu từ năm 1968 với các mẫu Concert Tone, Artist Series và Allegro được đánh giá cao, tiếp đó là dòng F-Series (1969) và các mẫu Leo ở giữa thập niên 1970. Đến cuối thập niên 1980, Fender dừng sản xuất banjo, nhưng đã hồi sinh dòng nhạc cụ này vào cuối thập niên 1990 với FB series, vẫn còn tồn tại đến nay.
Fender cũng có mối liên hệ với ukulele từ cuối thập niên 1960, khi hãng phân phối mẫu baritone ukulele do Regal sản xuất. Tuy nhiên, phải đến làn sóng hồi sinh của ukulele trong thập niên 2000, Fender mới sản xuất những mẫu của riêng mình. Năm 2009, ba mẫu đầu tiên ra mắt: Ukulele Hau’oli, Ukulele Nohea và Ukulele Pa’ina. Tiếp đó là Ukulele Mino’Aka (dáng concert) và Ukulele U’Uku (dáng soprano) năm 2011. Đến 2017, Fender tung ra California Coast Series dành riêng cho ukulele.
Bên cạnh đó, Fender cũng giới thiệu một số mẫu guitar resonator từ đầu thập niên 2000. Ở mảng độc đáo hơn, hãng từng sản xuất bouzouki FBZ-66 (2004–2008), gần giống FMO-66 octave mandolin nhưng có cần dài hơn.
Từ cuối thập niên 2000, Fender bắt đầu tung ra các mẫu acoustic chữ ký nghệ sĩ, kết hợp thiết kế cổ điển thập niên 1960 với tinh chỉnh hiện đại của chính nghệ sĩ. Có thể kể đến:
- Dick Dale và Jimmy Dale signature Malibu & Kingman
- Tim Armstrong Hellcat Acoustic
- Duane Peters Sonoran SCE ’61
- Alkaline Trio Malibu
Năm 2012, Fender ra mắt Elvis Kingman dựa trên cây đàn mà Elvis Presley từng chơi trong bộ phim Clambake (1967). Mẫu này có chữ ký Elvis trên đầu cần đàn và lớp sơn tái hiện phong cách Wildwood giữa thập niên 1960.
Ngày nay, Fender sở hữu một dòng acoustic toàn diện, phục vụ từ người mới học, người chơi giải trí cho đến nghệ sĩ chuyên nghiệp, nổi bật với California Series. Dòng này phá vỡ khuôn mẫu truyền thống của acoustic, mang đậm dấu ấn thiết kế từ đàn điện Fender: đầu cần Stratocaster, màu sắc rực rỡ, dáng đàn đặc trưng. Các màu nổi bật gồm Electric Jade, Cosmic Turquoise, Arctic Gold, Belmont Blue, với 3 dáng quen thuộc: Redondo, Malibu, Newporter.
Tổng thể, Fender cung cấp đủ loại acoustic: từ dreadnought, jumbo đến orchestra, concert, parlor; từ guitar cổ điển nylon-string đến acoustic bass dài; từ mẫu chữ ký nghệ sĩ đến phiên bản giới hạn và nhạc cụ dân gian – thế giới.
Như từ thuở ban đầu, guitar acoustic Fender vẫn luôn gắn liền với nắng gió và tinh thần vui tươi miền Nam California thập niên 1960, mang đến âm thanh tuyệt vời, giá trị bền vững và một tương lai đầy vang vọng.
Tóm Tắt
1950s
- 1956: Fender giới thiệu mandolin điện thân đặc đầu tiên.
- Cuối thập niên 1950: Âm nhạc dân gian bùng nổ → nhu cầu guitar acoustic tăng.
1960s
- 1962: Luthier Roger Rossmeisl gia nhập Fender, mở ra kỷ nguyên acoustic.
- 1963: Ra mắt 4 mẫu acoustic đầu tiên: King, Concert, Classic, Folk. Đặc điểm độc đáo: cần bolt-on, headstock dáng Strat, chống lực dây bằng thanh nhôm.
- 1964–1966: Xuất hiện thêm Palomino, Malibu, Newporter, Shenandoah, Villager, sau đó King đổi tên thành Kingman.
- 1966: Ra mắt Wildwood series với gỗ được nhuộm màu ngay từ cây đang sống – thiết kế độc đáo nhưng ít phổ biến.
- 1968: Fender giới thiệu Redondo.
- 1969: Xuất hiện F-Series (sản xuất tại Nhật).
1970s
- Đầu thập niên 1970: Rossmeisl rời Fender, về Đức.
- 1971: Ngừng toàn bộ acoustic Mỹ (Kingman, Malibu, Wildwood, Redondo…).
- Còn lại F-Series Nhật, nhưng ít được chú ý → ngừng sản xuất vào 1979.
1980s
- Đầu thập kỷ: Fender khủng hoảng dưới thời CBS, gần như bỏ hẳn acoustic.
- Giữa thập kỷ: Fender hồi sinh, tái tập trung vào acoustic.
- Cuối 1980s: Bắt đầu mở rộng lại dòng sản phẩm.
1990s
- 1990: Giới thiệu các dòng acoustic mới: California, Gemini, F-Series.
- 1993: Ra mắt SX và Telecoustic.
- 1995: Ra mắt DG và Spring Hill.
- 1996: Dòng acoustic mở rộng lớn (DG, CG, JG, BG, GC) + BG-29 (acoustic bass đầu tiên).
2000s
- 2002: Ra mắt Grand Series.
- 2004: Giới thiệu Global Design series & J5 signature acoustic (John 5).
- 2006: Ra mắt lại California Series, Ensenada Series, Classic Series.
- 2007: Guitar acoustic phiên bản giới hạn chủ đề Tiki.
- 2008: Kết thúc vòng đời FMO-66 octave mandolin và FBZ-66 bouzouki.
- 2009: Ra mắt Tim Armstrong Hellcat Acoustic và dòng ukulele Hau’oli, Nohea, Pa’ina.
2010s
- 2010: Ra mắt Dick Dale signature acoustic.
- 2011: Ukulele Mino’Aka (concert) & U’Uku (soprano).
- 2012: Giới thiệu Elvis Kingman (dựa trên cây đàn Elvis chơi trong phim Clambake, có chữ ký Elvis).
- 2017: Ra mắt California Coast Series ukulele.
Hiện nay
- Fender sở hữu dòng acoustic toàn diện:
- Redondo, Malibu, Newporter (California Series).
- Đủ loại dáng đàn: dreadnought, jumbo, orchestra, concert, parlor.
- Từ guitar cổ điển nylon đến acoustic bass dài.
- Nhiều mẫu signature nghệ sĩ, phiên bản giới hạn và nhạc cụ dân gian – thế giới (mandolin, banjo, resonator, ukulele…).
- Vẫn giữ tinh thần “California sun & fun” của thập niên 1960: vui tươi, phóng khoáng, bền bỉ và sáng tạo.
