Guitar bass là một trong những nhạc cụ nền tảng quan trọng bậc nhất trong hầu hết các thể loại âm nhạc cũng như trong bất kỳ ban nhạc nào. Dù có thể đảm nhận nhiều vai trò khác nhau, nhưng cốt lõi để trở thành một tay bass thực sự xuất sắc chính là sự ổn định, cảm giác nhịp điệu chắc chắn và khả năng giữ tiết tấu cho cả nhóm.
Chức năng lớn nhất của guitar bass là giữ nhịp cho ban nhạc và nâng đỡ phần âm trầm trong bản phối, giúp toàn bộ âm nhạc trở nên cân bằng và hòa quyện. Guitar bass có rất nhiều kiểu dáng và kích thước đa dạng. Tuy nhiên, về cơ bản, chúng thường là phiên bản to và dài hơn của guitar điện, với 4 hoặc 5 dây dày được thiết kế để tạo nên những âm trầm mạnh mẽ.
Hiện nay có rất nhiều loại guitar bass khác nhau, và trong bài viết này, chúng ta sẽ đi sâu tìm hiểu chi tiết về từng loại, điểm khác biệt của chúng cũng như cách chọn được cây bass phù hợp nhất với bạn.
Ngay sau đây, hãy cùng khám phá danh sách 8 loại guitar bass phổ biến và tìm hiểu xem loại nào sẽ là lựa chọn phù hợp nhất với bạn.
1. Electric Bass Guitar
Guitar bass điện 4 dây là loại phổ biến nhất hiện nay. Tuy nhiên, từ những năm 1980, các mẫu bass 5 và 6 dây đã trở nên thịnh hành và kể từ đó đến nay, thị trường xuất hiện vô số dòng bass 5 dây và 6 dây. Việc bổ sung thêm dây giúp người chơi có thêm dải âm trầm sâu hơn. Bốn dây cao vẫn được chỉnh dây và chơi giống như guitar bass 4 dây tiêu chuẩn.
Nếu bạn mới bắt đầu học guitar bass, đặc biệt là khi chưa có bất kỳ kinh nghiệm âm nhạc nào, lời khuyên dành cho bạn là hãy chọn guitar bass 4 dây. Việc bắt đầu với 4 dây sẽ giúp quá trình học tập của bạn trở nên đơn giản hơn và ít gây khó khăn. Trên 4 dây, bạn vẫn có thể chơi được một loạt nốt nhạc và hợp âm đa dạng; hầu hết các ban nhạc rock và metal nổi tiếng đều sử dụng bass chỉ có 4 dây. Việc ít dây hơn cũng đồng nghĩa với việc bạn có ít điều phải lo lắng khi biểu diễn trực tiếp, từ đó bạn có thể tận hưởng màn trình diễn của mình nhiều hơn. Ngoài ra, guitar bass 4 dây còn giúp người mới bắt đầu rèn luyện kỹ thuật chơi đúng cách và phát triển phong cách cá nhân.
Ngược lại, nếu bạn đã có chút kinh nghiệm âm nhạc, đặc biệt là từng chơi bass, bạn hoàn toàn có thể nâng cấp lên guitar bass 5 hoặc 6 dây. Bass 5 dây sẽ mở rộng thêm dải nốt so với 4 dây, còn bass 6 dây thì mang đến nhiều âm thanh đa dạng nhất trong ba lựa chọn. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi ngón tay của bạn phải linh hoạt hơn, thực hiện nhiều động tác vươn và kéo dãn trên cần đàn. Điều này sẽ cần thời gian luyện tập, đặc biệt nếu bạn chưa quen chơi trên một cây đàn có nhiều dây.
Nếu bạn chưa từng chơi bass, tốt nhất hãy bắt đầu với guitar bass 4 dây. Ngay cả khi bạn đã chơi guitar acoustic hoặc guitar điện, thì học bass cũng là một trải nghiệm hoàn toàn mới, nơi bạn cần xây dựng lại kỹ thuật và định hình phong cách chơi. Guitar bass 5 hoặc 6 dây là lựa chọn tuyệt vời nếu bạn muốn chơi metal, heavy metal hoặc rock. Dây bổ sung cho phép bạn đạt được các nốt trầm hơn mà không cần mất thời gian điều chỉnh lại dây đàn.
Guitar Bass 5 Dây Có Khó Chơi Hơn Guitar Bass 4 Dây Không?
Có, bass nhiều hơn 4 dây chắc chắn khó chơi hơn. Bạn có nhiều dây cần kiểm soát hơn, đồng thời cũng phải ghi nhớ nhiều vị trí dây hơn khi chơi mà không nhìn vào cần đàn. Nhiều người mới bắt đầu không nhận ra rằng việc chơi bass 5 hoặc 6 dây đòi hỏi nhiều nỗ lực hơn hẳn so với bass 4 dây: bạn phải giữ yên nhiều dây không dùng trong khi vẫn đảm bảo các dây đang chơi phát ra âm thanh chuẩn xác. Ngoài ra, càng nhiều dây thì khoảng cách giữa chúng càng gần, khiến một số kỹ thuật như slap bass trở nên khó khăn hơn.
Cần đàn của bass nhiều dây cũng rộng hơn, đòi hỏi độ chính xác cao và sự linh hoạt của ngón tay. Với những ai có bàn tay nhỏ, đây có thể là thử thách. Chính vì vậy, tôi luôn khuyên người mới bắt đầu nên học với bass 4 dây, bởi việc chuyển từ 4 dây lên 6 dây sau này không quá khó.
2. Acoustic Bass Guitar
Guitar bass acoustic thường không có hệ thống điện tử hay pickup, mặc dù một số mẫu hiện đại đã được tích hợp thêm, chúng ta sẽ bàn đến điều này sau. Dòng bass này thường được người mới bắt đầu hoặc những ai yêu thích âm nhạc mộc mạc lựa chọn. Bạn không cần kết nối với ampli để chơi, bởi thùng đàn sẽ tự tạo ra âm thanh lớn hơn so với bass điện khi không gắn ampli. Bạn chỉ cần nhấc đàn lên và bắt đầu chơi.
Nhược điểm lớn nhất của bass acoustic là âm lượng không lớn, khó có thể cạnh tranh với bass điện khi kết nối với ampli. Vì vậy, khi chơi cùng các nhạc công khác hoặc biểu diễn trong không gian rộng, âm thanh của bass acoustic dễ bị lấn át.
Nếu muốn bass acoustic có âm lượng lớn hơn, bạn nên chọn những cây có thùng đàn to, bởi điều này giúp âm thanh vang và mạnh mẽ hơn. Âm thanh của bass acoustic khá giống với contrabass (đại hồ cầm), và đó chính là lý do nhiều người yêu thích nó. Nhờ vậy, bass acoustic có thể tạo ra những âm trầm vang vọng ở các quãng thấp, khác biệt rõ rệt so với guitar thông thường.
Tìm Hiểu Về Guitar Bass Acoustic
Khi nhắc đến guitar bass và những tay bass nổi tiếng, mọi người thường nghĩ ngay đến những mẫu đàn như Fender Jazz hay Music Man. Tuy nhiên, bạn không nên bỏ qua bass acoustic – một nhạc cụ tuyệt vời mang lại trải nghiệm độc đáo. Tôi là một người sở hữu bass acoustic fretless, và có thể nói rằng chơi nó mang lại cảm giác cực kỳ thú vị.
Cũng giống như có guitar acoustic và guitar điện, thì bass cũng có hai dòng tương tự. Bass acoustic hoàn toàn khác biệt so với bass điện ở chất âm. Với âm sắc riêng biệt, chúng có thể tạo nên màu sắc âm nhạc khác biệt so với bass điện.
Nhiều người ví bass acoustic giống như sự kết hợp giữa contrabass về âm thanh và bass điện về khả năng chơi. Dù không hoàn toàn chính xác, nhưng sự so sánh này phần nào đúng và dễ hình dung. Hầu hết các kỹ thuật chơi trên bass điện đều có thể áp dụng trên bass acoustic, mở ra khả năng thể hiện đa dạng.
Nếu bạn muốn sở hữu một cây bass acoustic, hãy cân nhắc thật kỹ về các tính năng, thể loại nhạc bạn chơi và ngân sách. Không phải cây nào cũng phù hợp với mọi nhu cầu.
So Sánh Bass Acoustic Và Bass Điện
Có nhiều điểm khác biệt rõ rệt giữa bass acoustic và bass điện. Bass vốn dĩ có âm vực thấp, nên khi chơi, âm lượng không quá nổi bật, tai người cũng khó nhận ra chi tiết các âm trầm. Với bass acoustic, điều này càng dễ thấy, nhất là khi chơi cùng ban nhạc hoặc trong không gian đông người, âm thanh sẽ dễ bị lấn át.
Nếu bạn dự định chơi cùng ban nhạc, bạn nên cân nhắc chọn bass điện, vì bạn có thể tăng âm lượng nhờ ampli, giúp âm thanh nổi bật hơn.
Một số người lại yêu thích vẻ ngoài của bass acoustic – không dây dẫn, không núm chỉnh, chỉ đơn thuần là âm thanh mộc mạc vốn có mà không bass điện nào có thể tái tạo. Nếu bạn mới bắt đầu học bass, việc chơi bass acoustic cũng mang lại nhiều hứng thú, đặc biệt khi bạn chỉ luyện tập tại nhà, âm lượng không phải là vấn đề lớn.
Một lý do khác khiến người mới chọn bass acoustic là vì bass điện có thể phức tạp trong việc vận hành. Người mới cần tập trung vào kỹ thuật chơi hơn là loay hoay tìm hiểu công dụng của các nút điều chỉnh.
Bass acoustic cũng thường có giá rẻ hơn. Ngay cả khi giá giữa bass acoustic và bass điện tương đương, thì với bass điện bạn vẫn cần đầu tư thêm ampli, khiến chi phí tổng thể cao hơn.
Tại Sao Nên Mua Guitar Bass Acoustic?
Có nhiều lý do để bạn chọn bass acoustic, nhưng hấp dẫn nhất chính là khả năng mang lại sự sáng tạo và thử nghiệm phong cách.
Bass acoustic là một nhạc cụ khá mới mẻ trong thế giới âm nhạc. Điều này mang lại cho các tay bass cơ hội thử nghiệm những phong cách chơi mới mà không bị ràng buộc bởi các khuôn mẫu cũ. Chất âm của bass acoustic gần với contrabass, mang lại sự khác biệt rõ rệt.
Một trong những ưu điểm lớn nhất của bass acoustic là bạn không cần ampli, có thể mang đi bất cứ đâu và chơi ngay lập tức. Âm thanh mộc mạc của nó buộc người chơi phải rèn luyện kỹ thuật chặt chẽ, vì không dễ dàng như bass điện, nơi ngón tay có thể lướt nhanh trên cần đàn.
Chơi bass acoustic giúp bạn cải thiện kỹ năng tay phải, đặc biệt là kỹ thuật “floating thumb” – khi bạn phải đặt ngón cái lên dây E hoặc thân đàn thay vì tựa vào pickup. Đây là kỹ thuật rất hữu ích khi bạn chuyển sang bass điện.
Bass acoustic là lựa chọn tuyệt vời cho các buổi biểu diễn acoustic hoặc luyện tập hằng ngày. Khi cần chơi trong không gian mộc mạc, bạn sẽ có một cây đàn quen thuộc, mang phong cách gần gũi với bass điện.
3. Acoustic-Electric Bass Guitar
Điều tuyệt vời của guitar bass acoustic hiện nay là hầu hết đều được trang bị sẵn hệ thống điện tử. Tất nhiên, chúng vẫn rất tuyệt để chơi trong các buổi diễn acoustic unplugged, nhưng tính năng này thực sự hữu ích trong nhiều trường hợp khác. Ví dụ, khi bạn biểu diễn cùng vài cây guitar acoustic khác, nếu không có điện tử hỗ trợ, bạn sẽ khó nghe rõ tiếng đàn của mình và còn dễ khiến ngón tay bị mỏi. Với hệ thống điện tử tích hợp, bạn có thể điều chỉnh âm lượng sao cho cân bằng với các nhạc cụ khác.
Một số cây bass được trang bị hệ thống điện tử đơn giản, trong khi những mẫu khác lại sở hữu preamp hiện đại với nhiều tính năng tùy chỉnh âm sắc chi tiết. Nếu bạn muốn cắm thẳng vào ampli hoặc hệ thống PA, những loại có preamp cao cấp sẽ mang lại nhiều lợi thế. Ngược lại, nếu bạn thích sử dụng pedal để tạo hiệu ứng âm thanh, một hệ thống điện tử cơ bản cũng đã đáp ứng tốt.
4. Fretless Bass Guitar
Điều đầu tiên nhiều người mới thường thắc mắc là: “Fretless bass là gì?”. Đơn giản thôi, fretless bass là loại không có phím trên cần đàn, khiến mặt cần đàn trở nên trơn và mượt. Trên guitar bass thông thường, các phím kim loại được đặt trên cần đàn để chia chính xác các nốt. Khi không có phím, người chơi phải tự định vị và bấm nốt sao cho chính xác, đảm bảo âm thanh phát ra đúng cao độ.
Các nhạc cụ phương Tây hiện đại như guitar hoặc bass thường có phím để tạo ra các quãng cố định theo thang âm chromatic 12 nốt. Ví dụ, nốt tại phím 12 luôn là quãng tám của dây buông, còn các phím khác chia dây đàn thành 11 nửa cung còn lại. Với fretless bass, giới hạn 12 nốt này được phá bỏ, mang lại nhiều khả năng chơi microtone – những nốt “nằm giữa” các quãng thông thường. Đây chính là yếu tố giúp fretless bass tạo nên âm sắc và phong cách độc đáo mà bass có phím không thể mang lại. Nhiều nghệ sĩ nổi tiếng như Jaco Pastorius đã chọn fretless bass vì chất âm riêng biệt và khả năng biểu đạt đa dạng.
Nên Chọn Bass Có Phím Hay Không Phím?
Chơi fretless bass thường khó hơn so với bass có phím, đặc biệt với người mới. Nếu bạn mua cây bass đầu tiên, fretless không phải là lựa chọn lý tưởng, trừ khi bạn thật sự yêu thích chất âm của nó. Loại bass này yêu cầu nhiều luyện tập hơn để chơi chuẩn xác. Nếu chơi không đúng cao độ, âm thanh phát ra sẽ rất khó nghe, dễ khiến người học nản lòng.
Một cách hợp lý là bắt đầu với bass có phím trước. Nhờ đó, bạn sẽ rèn luyện được khả năng nghe và cảm nhận nốt chuẩn xác. Khi đã quen, việc chuyển sang fretless sẽ dễ dàng hơn vì bạn đã có sẵn “tai nhạc” để định hình cao độ.
Ngoài ra, một số kỹ thuật chơi không thật sự phù hợp với fretless. Ví dụ, slap bass trên fretless thường khó tạo âm thanh dứt khoát, tapping đòi hỏi nhiều lực và độ chính xác, còn chơi hợp âm chuẩn xác thì càng phức tạp hơn. Dù vậy, tất cả đều có thể luyện tập được.
Vì Sao Nên Chọn Fretless Bass?
Lý do lớn nhất nằm ở chất âm đặc biệt của nó. Fretless bass có chất âm ấm áp, mượt mà, thường được mô tả bằng những từ như “mwah” hay “growl”. Bạn có thể lướt mượt mà từ nốt này sang nốt khác, tạo nên sự biểu cảm tinh tế mà bass có phím khó tái hiện.
Một số nghệ sĩ fretless nổi tiếng có thể kể đến: Jaco Pastorius, Michael Manring, Mick Karn, Les Claypool, John Giblin, và Percy Jones. Hãy nghe thử tác phẩm của họ để cảm nhận rõ sự khác biệt. Đây thực sự là một loại nhạc cụ tuyệt vời, nhưng có lẽ không phải lựa chọn tốt nhất cho người mới bắt đầu.
5. Long Scale Bass Guitar
Một điều quan trọng bạn cần biết khi chọn mua một cây bass mới chính là “scale length”. Scale length được hiểu là khoảng cách giữa lược đàn (nut) và ngựa đàn (bridge). Đây là yếu tố quan trọng vì nó ảnh hưởng rất lớn đến khả năng chơi và âm thanh của nhạc cụ. Độ dài này quyết định chất lượng âm sắc của dây đàn: dây càng dài thì âm trầm càng thấp.
Ngày nay, tiêu chuẩn phổ biến là 34 inch (khoảng 86 cm), được gọi là bass “long-scale”. Tuy nhiên, vẫn còn có những loại bass với scale ngắn (30–32 inch), trung bình (32–34 inch) và siêu dài (36 inch trở lên). Không phải nhà sản xuất nào cũng áp dụng quy chuẩn giống nhau, do đó khi chọn dây đàn, bạn cần đặc biệt chú ý đến scale length của cây bass mình đang sử dụng. Đây cũng chính là lý do nhiều người chơi gặp khó khăn khi lựa chọn dây đàn phù hợp.
Guitar bass long-scale là loại phổ biến nhất hiện nay. Một trong những cây bass nổi tiếng nhất – Fender Jazz Bass – cũng sử dụng scale 34 inch. Đây được xem là độ dài lý tưởng cho nhiều người chơi. Tuy nhiên, bạn hoàn toàn có thể thử nghiệm và chọn cho mình một scale phù hợp nhất với phong cách riêng.
6. Short Scale Bass Guitar
Bạn có từng nghe câu “những điều tuyệt vời thường đến từ những thứ nhỏ bé”? Điều đó hoàn toàn đúng khi nói đến guitar bass short-scale. Bass vốn dĩ là một nhạc cụ tuyệt vời, đóng vai trò nền tảng cho toàn bộ ban nhạc. Thế nhưng ngày nay, bass không chỉ giữ nền mà còn ngày càng được chú ý, trở nên phổ biến hơn với vô số kỹ thuật hiện đại giúp các nghệ sĩ tạo ra những âm sắc đa dạng.
Trong gia đình bass, short-scale thường bị xem nhẹ so với long-scale, nhưng thực tế, đây là một trong những nhạc cụ thú vị và đáng chú ý nhất. Nhiều người thường chọn bass dài và to, nhưng short-scale lại sở hữu sức mạnh vượt trội so với vẻ ngoài nhỏ gọn. Bass thông thường có thân đàn lớn và trọng lượng nặng, đôi khi khiến người mới chơi cảm thấy khó khăn. Short-scale bass chính là sự lựa chọn tuyệt vời nhờ sự nhỏ gọn, dễ chơi và thân thiện hơn với người có bàn tay nhỏ hoặc người mới bắt đầu, đặc biệt là các bạn trẻ.
Không chỉ dễ chơi hơn cho người có bàn tay nhỏ, short-scale bass còn tạo ra những âm sắc đặc biệt khác biệt so với bass scale chuẩn.
Sự Khác Biệt Giữa Guitar Bass Short-Scale Và Long-Scale
Vào những năm đầu của bass điện, một số đối thủ của Fender như Gibson đã giới thiệu các mẫu bass với scale ngắn hơn. Những cây bass này thường có độ dài khoảng 31 inch hoặc ngắn hơn, và được gọi là “short-scale”.
Một trong những mẫu bass short-scale nổi bật thời kỳ đó là Hofner Violin Bass do Walter Hofner thiết kế vào năm 1955, với scale dài 30 inch và hình dáng giống cây violin. Khi Paul McCartney của The Beatles bắt đầu sử dụng Hofner Violin Bass vào giữa thập niên 70, mẫu đàn này nhanh chóng trở thành biểu tượng trong thế giới short-scale.
Đến giữa thập niên 60, Fender cũng tham gia vào thị trường short-scale với cây Mustang Bass, đạt đến vị thế huyền thoại sau khi ngừng sản xuất năm 1981. Năm 2002, Fender tái sản xuất mẫu này và từ 2011, Mustang Bass trở lại mạnh mẽ với phiên bản thuộc dòng Squier, trở thành một phần cố định trong danh mục sản phẩm của Fender. Ngoài ra, Fender còn phát hành Bronco Bass vào thập niên 60, nhưng mẫu này không thành công như Mustang và bị ngừng sản xuất năm 1981. Tuy nhiên, Bronco gần đây đã được tái xuất trên thị trường bass.
Trong nhiều năm, short-scale bass từng bị xem là nhạc cụ “trẻ con” vì nhắm đến học sinh. Chất lượng kém của nhiều mẫu đàn thập niên 60, từ điện tử đến phần cứng, càng khiến các tay bass chuyên nghiệp tránh xa. Nhưng hiện nay, short-scale bass đã trở lại mạnh mẽ, được chế tác chất lượng cao, âm thanh tuyệt vời và ngày càng phổ biến trong cộng đồng người chơi bass.
Vì Sao Nên Chọn Short-Scale Bass?
Lý do đầu tiên và dễ thấy nhất là kích thước nhỏ gọn. Với cần đàn ngắn hơn, khoảng cách giữa các phím ít hơn, short-scale bass là lựa chọn tuyệt vời cho những người có bàn tay nhỏ hoặc các tay guitar muốn chuyển sang chơi bass. Việc chơi short-scale mang lại cảm giác như một bước chuyển nhẹ nhàng giữa guitar và bass, giúp quá trình học tập trở nên dễ dàng hơn.
Không chỉ vậy, short-scale bass có thể tạo ra âm thanh đầy đặn, trầm ấm mà nhiều nghệ sĩ và nhà sản xuất phòng thu chuyên nghiệp đã biết đến từ lâu.
Một ví dụ dễ thấy: hãy thử chơi nốt E ở phím 12 của dây E trầm, sau đó chơi cùng nốt E ở phím 7 của dây A. Dù cao độ giống nhau, nhưng âm sắc hoàn toàn khác biệt. Nốt E trên dây E nghe tối hơn so với trên dây A do chiều dài dây rung ngắn hơn. Điều này lý giải tại sao short-scale bass thường cho âm thanh tối và giàu màu sắc hơn long-scale bass.
Ngoài ra, short-scale bass còn mang đến cảm giác chơi độc đáo nhờ độ căng dây thấp hơn. Các dây ngắn hơn nên có độ “mềm” hơn, ảnh hưởng đến độ vang, lực đánh và cảm giác chơi. Nhờ vậy, người chơi dễ dàng thực hiện các kỹ thuật như bend dây, chơi hợp âm hoặc các đoạn chạy ngón nhanh. Với cần đàn ngắn gọn, việc vươn ngón qua các nốt xa trở nên dễ dàng hơn, đồng thời tạo thuận lợi cho những dòng bass dày đặc 16 nốt.
Tất cả những yếu tố này khiến short-scale bass ngày càng được ưa chuộng và trở thành một phần quan trọng trong thế giới guitar bass hiện đại.
7. Stand Up Bass Guitar
Double bass, còn được gọi là stand up bass, là nhạc cụ dây thuộc họ violin với âm vực trầm nhất, phát ra âm thanh thấp hơn cello một quãng tám. Nhạc cụ này có hai kiểu dáng cơ bản: một dạng giống viol và một dạng giống violin. Ngoài ra còn có một số thiết kế khác, chẳng hạn như kiểu dáng guitar.
Kích thước của double bass khá đa dạng, thường không vượt quá 1,8 mét tính cả cần đàn. Riêng phần thân đàn (không tính cần) có thể dài khoảng 1,37 mét đối với nhạc cụ full-size, 1,15 mét cho loại ba phần tư, và chỉ nhỉnh hơn cello một chút đối với loại chamber bass nhỏ (bassetto).
Thông thường, double bass được lắp bốn dây dày với cao độ chuẩn E – A – D – G. Một số cây đàn, đặc biệt trong ban nhạc jazz, được thêm dây thứ năm ở phía cao để dễ dàng chơi các nốt cao. Trong dàn nhạc giao hưởng, một số double bass được chỉnh dây thấp hơn dây E xuống thành nốt C. Thay vì dùng dây thứ năm, nhiều cây đàn được gắn thêm thiết bị cơ khí với cần gạt giúp tăng chiều dài của dây E, cho phép hạ hoặc khóa cao độ khi cần.
Có hai loại vĩ phổ biến được dùng để chơi double bass: vĩ kiểu Pháp (ngắn, hẹp, cầm úp bàn tay xuống) và vĩ kiểu Đức (bản rộng, cầm ngửa bàn tay lên). Ngoài việc chơi bằng vĩ, double bass cũng có thể được chơi pizzicato (gảy dây), thường xuất hiện trong dàn nhạc giao hưởng và hầu như luôn có mặt trong nhạc jazz hoặc nhạc dance.
Trong các ban nhạc jazz, double bass không chỉ giữ vai trò nhạc cụ tiết tấu mà còn được sử dụng như nhạc cụ giai điệu. Khi biểu diễn cùng nhóm, bass thường được khuếch đại điện tử. Một phiên bản nhỏ gọn hơn, dễ vận chuyển là electric upright bass, cũng được sử dụng khá phổ biến. Tuy nhiên, trong phần lớn nhạc rock và một số ban nhạc jazz hiện đại, vị trí của double bass đã được thay thế bởi bass guitar điện.
8. Hollowbody Bass Guitar
Hollowbody bass là loại bass có thân rỗng bên trong, tương tự như guitar acoustic. Chúng nhẹ hơn bass thân đặc nhưng dễ bị hiện tượng feedback hơn khi chơi với âm lượng lớn. Ưu điểm của hollowbody bass là rất tuyệt vời khi chơi unplugged (không cắm ampli) và có trọng lượng nhẹ hơn so với các dòng bass solid-body.
Một trong những thương hiệu nổi tiếng nhất với hollowbody bass chính là Hofner. Họ đã tạo tiếng vang lớn khi cho ra mắt mẫu Hofner Violin Bass. Huyền thoại Paul McCartney của The Beatles chính là người đã đưa Hofner trở thành biểu tượng khi sử dụng chiếc Hofner Violin Bass trong suốt sự nghiệp của mình.
Ngoài hollowbody hoàn toàn, còn có dòng semi-hollow bass, mang đặc điểm lai giữa thân đặc và thân rỗng. Những cây đàn này mang đến âm sắc ấm áp, tự nhiên và giàu cảm xúc. Đồng thời, chúng cũng đem lại sự linh hoạt trong phong cách chơi, phù hợp với nhiều thể loại nhạc khác nhau.
Hướng Dẫn Tổng Quan Về Guitar Bass
Thân Đàn
Điều đầu tiên bạn sẽ chú ý ở bất kỳ cây guitar bass nào chính là phần thân đàn. Nó không chỉ cần có ngoại hình đẹp, phù hợp với phong cách âm nhạc của ban nhạc mà còn phải mang lại cảm giác thoải mái khi cầm trên tay.
Mỗi thương hiệu đều có những thiết kế riêng, tuy nhiên có thể chia phần thân bass thành 3 nhóm chính. Tất nhiên, đây không phải là những quy tắc cố định, bởi bạn hoàn toàn có thể tìm thấy những mẫu bass hiện đại nhưng lại được trang bị hệ thống phần cứng theo phong cách J hoặc P, từ đó tạo ra âm thanh rất khác biệt.
P-Bass
Thiết kế P-Bass dựa trên mẫu Fender Precision Bass, hướng đến sự đơn giản và dễ sử dụng. Thông thường, loại bass này có thân nhỏ hơn và chỉ trang bị một pickup. Đây là lựa chọn hoàn hảo cho Rock, Punk, và cũng được sử dụng rộng rãi trong các dòng nhạc trầm như Reggae.
J-Bass
Thiết kế J-Bass lại dựa trên Fender Jazz Bass. Thân đàn thường lớn hơn, được trang bị hai pickup single-coil, nhờ đó tạo ra dải âm thanh đa dạng hơn so với P-Bass. Loại này phù hợp với những thể loại cần sự tinh tế, chính xác nhiều hơn là sự mạnh mẽ, quyết liệt.
Bass Hiện Đại
Những cây bass hiện đại thường sử dụng pickup soapbar hoặc humbucker, cùng với thân dày và to. Các thương hiệu như Fender, Ernie Ball, Ibanez hay Chapman Guitars đều sản xuất bass theo phong cách này. Chúng rất linh hoạt, có thể phù hợp với nhiều thể loại âm nhạc, nhưng phổ biến nhất vẫn là trong Rock và Metal.
Dù chọn loại nào, không có thiết kế nào “tốt hơn” tuyệt đối. Tất cả phụ thuộc vào phong cách chơi và thể loại nhạc bạn theo đuổi.
Giải Thích Về Gỗ Làm Thân Đàn (Tonewoods)
Chất liệu gỗ ảnh hưởng trực tiếp đến âm sắc của guitar bass. Phần lớn các loại bass hiện nay thường sử dụng Alder, Ash, Mahogany hoặc Basswood. Mỗi loại gỗ sẽ mang đến âm thanh và đặc tính riêng biệt.
Alder
Alder được xem là loại gỗ cân bằng và đa năng nhất, phù hợp với nhiều thể loại nhạc. Vì vậy, các cây bass cần sự linh hoạt về âm thanh thường dùng Alder. Nếu bạn muốn một cây bass có thể chơi được mọi phong cách, Alder là lựa chọn đáng cân nhắc.
Ash
Ash có âm sắc tương tự Alder nhưng sáng hơn một chút, độ phản hồi nhanh hơn. Đây là lựa chọn lý tưởng cho những ai thích kỹ thuật slap bass, đồng thời vẫn muốn chơi bằng pick hoặc fingerstyle.
Mahogany
Mahogany tạo nên âm trầm ấm, dày và rất hiệu quả trong việc giữ nền cho bản phối. Tuy nhiên, nhược điểm của gỗ Mahogany là trọng lượng khá nặng, khiến cho cây bass trở nên khó thoải mái khi chơi lâu.
Basswood
Basswood có âm sắc ấm hơn Alder nhưng không tối như Mahogany. Âm thanh khá cân bằng, với một chút nhấn mạnh vào dải trầm, giúp bản phối thêm chắc chắn. Đây là loại gỗ thường được sử dụng trong bass có preamp active để tận dụng tối đa khả năng cân bằng âm thanh.
Điện Tử (Electronics)
Hệ thống điện tử là một phần quan trọng trong bass, gồm preamps và pickups. Điểm khác biệt với guitar điện là guitar bass có thể sử dụng preamp active mà không cần phải đi kèm với pickup active. Điều này mở ra rất nhiều tùy chọn đa dạng.
Preamps
- Active preamp: Hệ thống này thường bao gồm ít nhất 1 nút volume, treble boost/cut, bass boost/cut và nếu có nhiều pickup thì thêm blend control hoặc volume thứ hai. Điện tử active cho phép bạn điều chỉnh âm thanh ngay trên đàn, thậm chí tăng cường dải tần mà không cần thay đổi ampli. Tuy nhiên, hệ thống này cần pin (thường là 9V), phải thay vài tháng đến một năm một lần. Nếu để bass cắm dây, pin sẽ nhanh chóng cạn.
- Passive preamp: Hoạt động đơn giản hơn, thường chỉ có 1 volume và 1 tone control. Âm thanh tự nhiên, tròn trịa, rất được ưa chuộng trong jazz, blues hoặc các dòng nhạc cần sự mộc mạc.
Pickups
Pickups cũng có dạng active hoặc passive, với ba thiết kế cơ bản:
- Single Coil (J-Bass style): Âm thanh trong trẻo, sắc nét, thích hợp nhiều thể loại nhạc. Tuy nhiên, không dày và mạnh như P-Bass pickup.
- Split Coil (P-Bass style): Thường được dùng độc lập hoặc kết hợp với single-coil ở vị trí bridge. Âm thanh chặt chẽ, punchy, rất được yêu thích trong rock.
- Dual Coil (Humbucker): Không bị nhiễu nền như single-coil, âm thanh đầy đặn, tròn và mạnh mẽ, phù hợp cho các âm sắc rock cổ điển và thường đi kèm preamp active.
Cần Đàn (Necks)
Cần đàn bass mang tính cá nhân hóa rất cao, vì tất cả phụ thuộc vào cảm giác khi chơi. Có người thích cần rộng kiểu Jazz Bass thập niên 70, trong khi người khác lại chuộng cần mảnh kiểu Ibanez.
Cần đàn có thể được làm từ nhiều loại gỗ: phổ biến nhất là Maple kết hợp với Walnut hoặc Bubinga, cùng với phím đàn bằng Maple, Rosewood hoặc Ebony. Cách duy nhất để chọn được cần đàn phù hợp là thử nhiều loại để tìm ra kiểu bạn thấy thoải mái nhất.
Bass Cho Người Thuận Tay Trái
Chọn bass thuận tay trái hoàn toàn là quyết định cá nhân, nhưng không phải là bắt buộc. Rất nhiều người thuận tay trái vẫn chơi bass tay phải mà không gặp khó khăn.
Lưu ý rằng bass tay trái thường ít mẫu mã hơn và giá cao hơn (thường chênh từ 2.5 triệu đồng trở lên). Chính vì thế, nhiều giáo viên khuyên học sinh thuận tay trái không nên mua bass tay trái. Việc chơi bass tay phải thậm chí có thể giúp bạn phát triển phong cách chơi độc đáo hơn.
Cuối cùng, lựa chọn là của bạn, nhưng đừng nghĩ rằng vì thuận tay trái mà bạn nhất định phải mua bass tay trái. Bạn hoàn toàn có thể chơi tốt cả hai hướng.
