hiều người khi chơi piano thường chỉ tập trung vào kỹ năng tay — tức là làm sao nhấn phím đúng, thực hiện các nốt nhạc như trong bản nhạc — mà quên mất rằng kỹ năng lắng nghe cũng quan trọng không kém. Giống như học một ngôn ngữ mà chỉ nói mà không biết nghe, bạn sẽ bỏ lỡ nhiều chi tiết tinh tế. Khi bạn thực sự chăm chú lắng nghe âm nhạc — cách các nốt hòa quyện, cách cảm xúc được truyền qua âm thanh — kỹ năng chơi đàn của bạn sẽ tiến bộ rõ rệt.
Tại sao lắng nghe lại quan trọng
Trước hết, bạn cần nhận thức rằng người chơi và người nghe thường có trải nghiệm âm thanh rất khác nhau. Khi bạn chơi — bạn nghe từ gần, cảm nhận lực tay, cảm giác phím — nhưng người nghe thì thường ở xa, trong phòng rộng hơn, nên âm thanh tới họ đã qua không gian, có thể mất đi một số chi tiết nếu bạn không chơi với ý thức về việc đó. Lắng nghe giúp bạn biết được phản hồi từ chính bản thân, giữa những gì bạn muốn thể hiện với những gì thực sự được nghe.
Dưới đây là năm gợi ý và thủ thuật từ bài viết giúp bạn nâng cao kỹ năng lắng nghe khi chơi đàn piano:
5 Mẹo Cụ Thể
- Ghi âm bản thân chơi đàn
Hãy đặt thiết bị ghi âm cách đàn vài mét rồi chơi bài nhạc bạn đang tập. Sau đó nghe lại và so sánh với bản nhạc: nốt nào bạn chơi chưa chuẩn, phần nào bạn đánh nhỏ hơn hoặc lớn hơn bạn nghĩ, phần nào âm thanh nghe “chói” hoặc chưa mượt. Việc này giúp bạn nhận ra những thói quen (patterns) trong cách chơi của mình mà trước đó bạn không để ý. - Nghe nhạc… thật nhiều
Giống như người viết văn đọc nhiều để mở rộng phong cách dùng từ và nhịp điệu, bạn nên nghe nhiều bản nhạc — đặc biệt các bản bạn đang tập và những bản bạn sẽ học sau này. Đồng thời nghe các tác phẩm của cùng một nhà soạn nhạc nhưng cho các nhạc cụ khác nhau để cảm nhận phong cách riêng của họ. Việc này giúp bạn hiểu sâu hơn cách họ xây dựng âm thanh, dùng hợp âm, sử dụng cảm xúc và cách họ muốn người nghe cảm nhận âm nhạc. - Tưởng tượng mình vừa là người biểu diễn, vừa là khán giả
Khi chơi đàn, hãy thử nhìn nhận âm thanh từ hai góc độ: như người chơi và như người nghe. Hãy tưởng tượng mình ở nhiều vị trí trong phòng — gần đàn, xa đàn, bên trái, bên phải — và nghĩ xem âm thanh sẽ tới bạn nghe như thế nào. Việc này giúp bạn điều chỉnh cách đánh phím, lực, cách sử dụng pedal để âm phát ra hòa nhã hơn trong không gian thực tế mà người nghe có thể ở. - Bắt đầu từ những điều nhỏ nhặt
Kỹ năng lắng nghe không phải là thứ bạn học một lần rồi xong — nó luôn phát triển. Bạn có thể tập bằng cách chơi chỉ một nốt rồi nghe âm nó ngân vang, sau đó thêm nốt khác vào khi âm đầu vẫn còn ngân, xem hai âm đó hòa như thế nào. Sau đó mới tiến lên hợp âm. Việc này giúp bạn phát hiện được cách âm thanh tương tác, cách các nốt ảnh hưởng lẫn nhau — những chi tiết nhỏ như cách âm nó “chồng lên”, cách âm ngân khi bạn nhả phím, hoặc cách nốt sau bắt đầu khi nốt trước vẫn còn vang. - Chú ý đến cách cơ thể bạn di chuyển và trạng thái cơ thể khi chơi
Trạng thái cơ thể có ảnh hưởng lớn đến âm thanh. Nếu tay, cổ tay, vai căng thẳng, âm bạn chơi có thể bị khô, gắt, thiếu ấm. Khi bạn thư giãn hơn — giữ vai, cổ tay, cánh tay linh hoạt — bạn có thể nghe được âm thanh ấm, mềm mại hơn. Ngoài ra, tư thế tốt giúp bạn có thể kiểm soát lực và kéo dài thời gian chơi mà không mỏi.
Kết luận
Lắng nghe không chỉ là nghe bản nhạc bên ngoài — nó là việc nghe bản thân, nghe trong không gian, nghe cách bạn muốn âm thanh được truyền tới người nghe. Mất một chút thời gian để rèn luyện năm kỹ năng trên — ghi âm lại, nghe nhiều, tưởng tượng, bắt đầu nhỏ và giữ cho cơ thể thoải mái — bạn sẽ thấy sự khác biệt lớn trong cách bạn chơi: âm thanh tinh tế hơn, cách biểu cảm tốt hơn, và âm nhạc bạn chơi sẽ vượt ra khỏi “chỉ đúng nốt” để chạm tới cảm xúc của người nghe.
