Vậy là bạn đang muốn bắt đầu sáng tác âm nhạc của riêng mình? Tuyệt vời! Chúng tôi tin rằng những bản nhạc hay nhất chính là những bản chưa được viết ra!
Thoạt đầu, thế giới sáng tác – đặc biệt là sáng tác trên piano – có thể khiến bạn cảm thấy choáng ngợp. Tuy nhiên, chúng tôi đã trò chuyện với nhiều nghệ sĩ và nhà soạn nhạc, tổng hợp những kinh nghiệm quý báu của họ thành một số mẹo đơn giản, dễ hiểu và dễ áp dụng, giúp bạn bắt đầu tạo nên những kiệt tác của riêng mình.
Một điều cần lưu ý là quá trình sáng tạo ở mỗi người là khác nhau. Danh sách này được xây dựng để khơi gợi cảm hứng cho bạn, chứ không phải là hướng dẫn cố định. Những gợi ý này có thể hữu ích với nhiều người, nhưng cũng có thể không phù hợp với tất cả – điều quan trọng là bạn hãy tìm ra cách sáng tạo phù hợp nhất với bản thân.
Mẹo 1: Đừng làm phức tạp quá ngay từ đầu
Lời khuyên đầu tiên và quan trọng là: khi mới bắt đầu sáng tác, hãy cố gắng đơn giản hóa thay vì cố tạo ra điều gì quá hoành tráng ngay. Nhiều người chơi mắc kẹt vì muốn thêm thật nhiều hiệu ứng, chuyển động mạnh, hợp âm phức tạp, ngay khi chưa có khung nền vững.
Thay vào đó: tìm ra giai điệu chủ đạo (hoặc vài giai điệu) mà bạn nghĩ sẽ là phần “lá cờ” dẫn đường cho đoạn nhạc. Nó không cần quá kỹ thuật — điều quan trọng là dễ nhớ và người nghe có thể “hội họa” trong đầu được. Sau đó, để giai điệu đó dẫn bạn đi tới những phần khác. Hãy tưởng tượng: liệu người khác có thể ngân nga theo giai điệu đó được không?
Mẹo 2: Quyết định xem tác phẩm muốn truyền tải điều gì
Mọi âm nhạc lớn đều khơi lên cảm xúc — có thể là vui, buồn, giận dữ, hưng phấn hoặc thậm chí mơ màng. Khi bạn đã có giai điệu chủ đạo, hãy tự hỏi: “Tác phẩm này đang nói gì với mình?” Điều đó sẽ giúp bạn tạo nên cấu trúc và cá tính cho bài nhạc.
Nếu bạn chưa rõ cảm xúc nào phù hợp, bạn có thể “sáng tạo” cảm xúc riêng! Ví dụ: một bản nhạc “hạnh phúc mơ màng”, hay “giận dữ thi vị”, hoặc “hồi hộp lặng lẽ”. Những cảm xúc hiếm hoặc khó dịch sang tiếng khác cũng có thể khơi nguồn sáng tác mới mẻ.
Mẹo 3: Diễn đạt cảm xúc tốt nhưng đừng mất trọng tâm
Việc tạo cảm xúc là tốt — thật tuyệt khi bạn muốn bài nhạc của mình thật khác biệt — nhưng rất dễ khi sáng tác bị “đi lạc” khỏi giai điệu chính hoặc chủ đề bạn đã định. Ví dụ: phần đầu có thể rất hay, nhưng khi chuyển tiếp, nếu bạn thêm quá nhiều ý tưởng mới mà không liên kết chặt chẽ, bài nhạc có thể nghe như hai tác phẩm ghép lại.
Lưu ý: nếu trong khi sáng tác bạn phát hiện một giai điệu mới đang xuất hiện mà không phù hợp với giai điệu chính — hãy ghi lại nó, nhưng chờ tới lần khác để phát triển thành một tác phẩm riêng. Đừng ép nó vào bài đang viết nếu nó không phù hợp.
Mẹo 4: Tô điểm và nhấn nhá giai điệu
Khi bạn đã có giai điệu chính, việc làm sinh động giai điệu đó là việc tiếp theo. Cùng một giai điệu nếu cứ lặp lại chính xác sẽ rất nhanh trở nên nhàm. Vì thế, hãy thử:
- Chơi lại lần hai hoặc ba nhưng thay đổi cao độ (octave)
- Thêm bass mạnh hơn, thêm sắc màu hòa âm hoặc nhịp điệu khác
- Thử chơi giai điệu trong cùng khung nhưng với cách nhấn khác, hoặc đặt trong vị trí khác của đàn
Điều này giúp giai điệu bạn đã tìm được không bị “cứng” mà vẫn giữ được nhận diện, đồng thời hấp dẫn hơn.
Mẹo 5: Đừng vội vàng
Việc sáng tác không phải việc “chớp mắt là xong” — ngay cả những nghệ sĩ giỏi cũng có thể mất từ vài tháng tới vài năm để hoàn thành một tác phẩm piano. Có thể bạn sẽ có “cú nổ ý tưởng” nhanh — nhưng đó là trường hợp ít hơn.
Khi sáng tác: nếu bạn cảm thấy bế tắc hoặc mất hứng, hãy để tác phẩm đó nghỉ lại vài tuần hoặc vài tháng rồi quay lại. Khoảng thời gian “nghỉ” này thường giúp bạn nhìn lại bài nhạc với góc độ mới và hoàn thiện tốt hơn.
Mẹo 6: Hãy ghi lại ngay ý tưởng
Cuối cùng: luôn có thiết bị ghi âm gần bạn — điện thoại, máy ghi… vì việc nhớ được từng ý tưởng nhỏ đôi khi rất khó nếu bạn bị gián đoạn. Có nhiều nhạc sĩ nói rằng ý tưởng hay nhất tới khi họ không ghi lại — và rồi quên mất. Vì vậy, khi bạn “chấm đốm” một dòng nhạc, một đoạn hợp âm hay một khoảnh khắc thú vị — hãy ghi lại ngay. Khi tác phẩm hoàn thành, việc nghe lại những đoạn ghi âm cũ cũng là cách hay để thấy tiến bộ của mình.
Kết luận
Vậy là bạn đã có sáu mẹo cơ bản để bắt đầu sáng tác trên đàn piano: đơn giản hóa giai điệu, xác định cảm xúc, giữ trọng tâm, embellish giai điệu, không vội vàng và ghi âm ý tưởng. Giờ là lúc bạn “giải phóng” âm thanh của mình ra thế giới! Hãy thử nghiệm, sai và học — và nếu bạn đã hoàn thành một tác phẩm, hãy chia sẻ nó, vì mỗi bản nhạc là một phần cá nhân trong hành trình âm nhạc của bạn.
Chúc bạn sáng tác vui vẻ và đầy cảm hứng!
