Đàn piano acoustic khá nhạy cảm — ngay cả một điều chỉnh nhỏ cũng có thể khiến nó phát ra tiếng rền. Thường thì tiếng rền này là do cái gì đó đang cản trở bảng cộng hưởng (soundboard) dao động tự do như nó phải làm. Mặc dù đa phần các trường hợp đều sửa được nhanh và đơn giản, bạn vẫn nên cẩn thận và nếu không chắc, hãy nhờ thợ đàn chuyên nghiệp.
Dưới đây là một số nguyên nhân phổ biến dẫn đến tiếng rền, cùng với cách xử lý:
Những nguyên nhân thường gặp và cách kiểm tra
- Vật nhỏ nằm trên hoặc gần bảng cộng hưởng (soundboard)
- Rất hay xảy ra khi một vật nhỏ như cây bút chì, đồng xu, hoặc đồ nhỏ nào đó rơi vào hoặc sau đàn, chạm hoặc gần bảng cộng hưởng. Khi đàn được chơi, rung động của thân đàn (cabinet) sẽ truyền đến vật đó, gây nên tiếng rền khó chịu.
- Cách kiểm tra: mở tấm trước của đàn upright một cách nhẹ nhàng, xem liệu có vật lạ nào ở bên trong không. Tuyệt đối không dùng que dài hoặc dụng cụ cứng để “câu” vật vì có thể làm hỏng bên trong đàn.
- Độ tuổi và tình trạng bảo trì của đàn
- Những cây đàn đã lâu, đặc biệt loại mua qua mạng hoặc không từ cửa hàng uy tín, thường ít được chăm sóc định kỳ. Nếu đàn không được lên dây chỉnh chu, kiểm tra, vệ sinh, bảo trì thì các bộ phận như búa, tính căng dây, khung đảm đỡ dễ có hỏng nhẹ hoặc bị lỏng.
- Bảng cộng hưởng có thể bị nứt, thân đàn có thể bị cong vênh, các linh kiện bên trong bị lão hóa — tất cả điều này có thể làm âm thanh không còn trong và gây ra rung rinh hoặc tiếng rền.
- Bản lề (hinges) hoặc các tấm chắn bị lỏng hoặc gỉ
- Các bộ phận như bản lề của nắp đàn (lid), tấm che phím (fallboard), panel trước hoặc các tấm bên hông nếu bị lỏng, gỉ, hoặc không được bắt vít/nắp lại đúng cách có thể nhấp nhô khi đàn rung. Khi đàn phát âm, lực rung từ dây, búa và bảng cộng hưởng sẽ truyền qua các tấm này, tạo ra tiếng rền.
- Cách khắc phục nhẹ có thể là lau sạch, tra dầu hoặc thay chốt/vít bản lề; đảm bảo các tấm panel được lắp lại khít, không có kẽ hở.
- Ngựa đàn & dây (bridges & strings)
- Cầu (bridge) là bộ phận dẫn rung từ dây xuống bảng cộng hưởng. Nếu cầu bị nứt, bị tách ra vì thay đổi nhiệt độ, hoặc bị rung, nó sẽ làm âm thanh bị méo hoặc phát ra tiếng rền.
- Dây đàn cũng có thể gây tiếng rền nếu cuộn (coil) dưới dây bị dơ, có bụi bẩn, hoặc dây bị lỏng. Dây bị lỏng hoặc cuộn bị lỏng có thể rung tự do, tạo ra âm không rõ hoặc “tiếng rền” khi chơi.
- Đây thường là trường hợp nên nhờ thợ chuyên nghiệp xử lý vì cần kiểm tra kỹ và có thiết bị phù hợp để hiệu chỉnh hoặc thay dây.
Khi nào nên gọi thợ đàn chuyên nghiệp
- Nếu bạn đã kiểm tra các vật bên ngoài, panel, bản lề nhưng vẫn không tìm ra nguồn gây tiếng rền.
- Nếu tiếng rền xuất hiện rõ hơn khi chơi những hợp âm mạnh hoặc dải thấp (bass), có thể là cầu bị lỏng hoặc bảng cộng hưởng/khung đàn bị biến dạng.
- Nếu đàn cũ có tuổi đời cao mà bạn không biết lịch bảo trì, thì khả năng có vấn đề bên trong cao hơn.
